سال گذشته آیتالله احمد جنتی رئیس مجلس خبرگان رهبری و دبیر شورای نگهبان سخنران مراسم بزرگداشت آیتالله العظمی بهجت فومنی(ره) در مسجد ولیعصر(عج) شهر فومن بود. این مراسم با حضور پرشور مسئولان و مردم باشکوه خاصی برگزار شد به شکلی که داخل مسجد، حیاط و محوطه اطراف آن مملو از عاشقان آیتالله العظمی بهجت بود. […]
کد خبر : 25473 | 9:53 ق.ظ |
۱۷ اردیبهشت , ۱۳۹۶

سال گذشته آیتالله احمد جنتی رئیس مجلس خبرگان رهبری و دبیر شورای نگهبان سخنران مراسم بزرگداشت آیتالله العظمی بهجت فومنی(ره) در مسجد ولیعصر(عج) شهر فومن بود. این مراسم با حضور پرشور مسئولان و مردم باشکوه خاصی برگزار شد به شکلی که داخل مسجد، حیاط و محوطه اطراف آن مملو از عاشقان آیتالله العظمی بهجت بود. اعلام تاخیر و سپس لغو پرواز آیتالله جنتی باعث شد تا ایشان با هواپیمای سپاه پاسداران به رشت عزیمت کنند؛ اتفاقی که برخی آن را دارای شائبه سیاسی میدانستند. شرح ماجرا و متن کامل سخنرانی آیتالله جنتی برای نخستین بار در این نشریه منتشر میشود.
با سپاس به درگاه خدای متعال که این منت را بر من گذاشت و فرصتی داد تا بتوانم در مراسم باشکوه سالگرد حضرت آیتالله بهجت فومنی شرکت کنم و با تشکر از متولیان برگزاری این مراسم که زحمت بسیاری را متحمل شدند، اجرشان با خداوند متعال. ان شاء الله که برگزاری این مراسم هر ساله ادامه داشته باشد. از شما عزیزان نیز که در مراسم بزرگداشت آیتالله بهجت بزرگوار، عزیز، فقیه، زاهد و متقی حضور پیدا کردید کمال تشکر را دارم.
حضور بنده در این مراسم یک کرامت الهی و باورنکردنی بود. آقازاده محترم آیتالله بهجت و برادر عزیزمان جناب آقای اشجری از بنده دعوت کردند تا سخنران این مراسم باشم و بنده نیز پذیرفتم. پرواز ما ساعت دو بعد از ظهر بود که به ما اطلاع دادند با دو ساعت تاخیر انجام میشود؛ بنده با نگرانی به منزل برگشتم و در حالی که از شدت ناراحتی حضور قلب خود را از دست داده بودم نماز خواندم. بسیار نگران حضور در مراسم بودم که به من خبر دادند پرواز تا ساعت شش به تاخیر افتاده است؛ این مطلب برای بنده قابل تامل و تفسیر بود و نمیتوانستم به سادگی بپذیرم که این تاخیر طبیعی باشد زیرا مسائل سیاسی در بسیاری از موارد مداخله میکند. منصرف و ناامید شده بودم که چطور با پرواز ساعت شش به این مراسم برسم. تا اینکه دوستان از سپاه پاسداران استمداد کردند و امری که ساعتها زمانبر بود به صورت کاملا غیرقابلباور و در ظرف چند دقیقه با چند تماس از طریق نمایندۀ محترم ولی فقیه در سپاه انجام شد؛ مطمئنا روح حضرت آیتالله بهجت(ره) به ما کمک کرد و بهطور باورنکردنی به من اطلاع دادند که هواپیما آماده است. در حالی که بنده آمادۀ برگشتن به قم بودم این کار به صورت ضربتی انجام شد و ما به فرودگاه سپاه رفتیم. جا دارد در این فرصت از سپاه پاسداران تشکر کنم و روز جانباز را نیز تبریک بگویم سپاهی که با اینهمه شهید و جانباز قوت قلب ما، خار چشم آمریکا، اسرائیل و ضدانقلاب است و از اسلام و انقلاب پاسداری میکند. به لطف خداوند به هر حال دوستان وسیله را فراهم کردند و ما به رشت رسیدیم و بلافاصله سر وقت تعیین شده به فومن آمدیم؛ کاری که واقعا باورکردنی نیست و بیشتر به یک کرامت شبیه است. خداوند را شاکرم.
بنده از چند روز قبل که در حالات آیتالله بهجت مطالعه میکردم و چند کتابی را که آقازاده محترم ایشان حجت الاسلام و المسلمین علی بهجت برای من فرستاده بود را مرور میکردم، نورانیتی به من دست داد با اینکه قبلا از نزدیک خدمت ایشان رسیده بودم و با ایشان آشنایی داشتیم. گاهی با من شوخی میکردند و میفرمودند: «شما جنتی هستی و ما دوزخی». من بسیاری از مطالب این کتابها را تاکنون نشنیده بودم و به شما توصیه میکنم حتما در منزلتان در کنار قرآن، نهج البلاغه، صحیفه سجادیه و مفاتیح الجنان، کتابهای آیتالله بهجت را نیز داشته باشید و به فرزندان و خانواده خود توصیه کنید که این کتابها را بخوانند، مطالب بسیاری در ابعاد مختلف در این کتب آمده است و من افسوس میخورم که چطور ما نتوانستیم بیش از این از محضر این بزرگوار استفاده کنیم. بنده به طور دقیق به شما میگویم که همۀ علمای ما مقامات بالایی داشتهاند؛ خداوند به شیعه نعمت فقها و علما را داده که جانشینان پیامبر(ص) هستند و خود پیغمبر اسلام میفرمایند: «اینان از صدر اسلام تا به امروز و در آینده همانند انبیاء بنیاسرائیل هستند». اما هر کدام خصوصیات ویژهای دارند همانند مقام معظم رهبری و امام بزرگوارمان که خصوصیات منحصر به فردی داشتند، لذا بنده خصوصیات خاصی که در وجود آیتالله بهجت بود را در کس دیگری سراغ ندارم.

مصداق بارز برخی از آیات قرآن کریم این بزرگواران هستند. این نکته را به برادران اهل علم عرض میکنم که دقت کنید قرآن کریم میخواهد نیکی و تعریف آن را بیان کند؛ سابقا گفته میشد مسیحیان به سوی مشرق و یهودیان به سمت مغرب رو میکردند. قرآن میفرماید بِر و نیکی این نیست که به سوی مشرق یا مغرب رو کنید. پس نیکی چیست؟ علما دقت کنند قرآن میفرماید بِر آن کسی است که ایمان به خدا و آخرت دارد و مال خود را در راه خدا به درماندگان میبخشد. یعنی از مفهوم به عینیت خارجی در میآید. در عرب جاهلیت رسم بود که وقتی از حج باز میگشتند از در اصلی منزل وارد نمیشدند بلکه از پشت خانه دری باز میکردند و داخل میشدند باز هم قرآن کریم میفرماید این نشان از بِر و نیکی نیست بلکه بِر آن کسی است که تقوی دارد. ما دنبال تجسم و عینیت نیکی هستیم و وقتی در چهرۀ نورانی آیتالله بهجت نگاه میکنیم میبینیم این آیات تجسم و عینیت پیدا کرده است؛ همانگونه که در وجود انبیاء، امام علی(ع)، ائمه و بزرگان نیز عینیت پیدا کرده بود. در واقع این عزیزمان تجسم تقوی، ایمان و الگوی ما در نماز، روزه، زهد و سایر اخلاق اسلامی هستند. عینیت و تجسم این بزرگواران است که دین و ارکان آن را حفظ میکند چون هر چیزی یک وجود کتبی دارد، مثلا مینویسند «عالم»، این وجود کتبی است؛ یک وجود لفظی دارد که به زبان میگویند «عالم» و یک وجود ذهنی دارد که ذهن عالم را متصور میشود و یک وجود عینی دارد، وجود عینی همین وجودی است که در خارج است و مثلا بر منبر نشسته و مردم را ارشاد میکند و این بزرگوار وجود عینی تقوی و زهد بودند و از طریق قناعت در زندگی میتوان به وجود عینی زهد در ایشان پیبرد. مثلا غذای ایشان نان، پنیر و چای شیرین و از این قبیل غذاها بود و از خوردن غذاهای لذیذ و چرب و نرم امتناع میکردند. تقوی، جهاد اکبر یعنی جهاد با نفس، عبادت، اخلاص و نیز سحرخیزی در وجود ایشان عینیت دارد. نمیدانم چند نفر از شما ایشان را در حال خواندن نماز دیده بودید؛ منحصرا نمازشان حالت خشوع را -که قرآن آن را از صفات مومنان میداند- در خود داشت. ایشان حتی در حال نماز گریه میکردند و با لحن نماز خواندنشان همه متاثر میشدند. قرآن کریم ذکر خداوند را از خصوصیات مومنان میداند که ایشان مرتب در شبانهروز به یاد خدا بودند و ذکر میگفتند. یکبار از ایشان سوال پرسیدم قرآن به تعبیر خودش نور روشن و آشکار است پس چرا با اینکه قرآن میخوانیم احساس نورانیت به ما دست نمیدهد؟ ایشان فرمودند: «قرآن را عاشقانه باید خواند»؛ یعنی هر قرآن خواندنی نورانیت ایجاد نمیکند. ایشان قرآن را مرتبا و عاشقانه میخواندند و اهل مکاشفه بودند. یکی از افسوسهای ما این است کسانی که همه چیز دارند کتمان میکنند و هیچ نمیگویند و عدهای که چیزی ندارند زیاد حرف میزنند. ایشان از کسانی بودند که داشتههایشان را کتمان میکردند و نمیخواستند آنچه دارند را بروز دهند.
مرحوم آیت الله فهری از علمای نجف که مدتی به ایران آمده بود و سپس نمایندۀ امام در سوریه شد خاطرهای از ایشان تعریف میکرد: «زمانی که در نجف با آیتالله بهجت همغذا بودیم ایشان به من فرمودند: در حرم امام رضا(ع) متوسل شده بودم که مشاهده کردم حرم مطهر شکافته شد و امام رضا(ع) ظاهر شدند و این جمله را فرمودند: ممکن نیست کسی به ما پناهنده شود و ما پناهش ندهیم». مطمئنا به احترام سوابق دوستیشان این مطلب را برای آیتالله فهری نقل کردهاند وگرنه از اینگونه تجربیات بسیار داشتند که حتی خانوادۀ محترم و بستگانشان هم از آن بیخبرند؛ البته آنها مقید بودند که مطالب آیتالله را بازگو نکنند و حتی خود را جایی معرفی نکنند. اگر کسی از ایشان خواهش میکرد که برای مریضش دعا کنند؛ ایشان دعا میکردند و میفرمودند: «گمان نکنید این حال از من بوده است بلکه از برکات امام حسین(ع) است» و بسیار مقید بودند که چیزی را به خودشان نسبت ندهند این از خودگذشتگی و بزرگی است چون معمولا افراد اگر کار خیری میکنند میخواهند که دیگران بفهمند، اما ایشان اینگونه نبودند. آیتالله بهجت حافظۀ بسیار خوبی داشتند بعضی اوقات که خدمت ایشان میرسیدیم آنقدر مطالب زیادی برای صحبتکردن داشتند که به ما فرصت حرفزدن نمیرسید. ایشان کاملا به فقه مسلط بودند و از این تسلط برای فتوادادن و رساله نوشتن استفاده میکردند.

ایشان مسائل سیاسی روز را دنبال میکردند و اینطور نبود که فقط عابدی باشد که در مسجد نشسته است و عبادت میکند؛ البته عدهای هستند که اینگونهاند متدین و اهل نماز و روزۀ مستحبی هستند و کار خیر میکنند اما کاری به خیر و شرّ مردم ندارند و در صحنۀ سیاسی حاضر نمیشوند که این یک نقص است که در کشورمان وجود دارد. فلسفۀ سیاسی اسلام از فلسفههای مهم و حتی اهمیتش از فلسفۀ عبادی اسلام بیشتر است. مسئله ولایت نیز از مسائل مهم سیاسی اسلام است، کسی که ولایت را نشناسد و در مقابل آن تسلیم نباشد همۀ اعمالش باطل است. آیتالله بهجت در مسائل سیاسی میفرمایند: «دشمنان خارجی ما به هیچ حدی از نوکری ما قانع نمیشوند». جملهای که به درد همه میخورد و برخی این جمله را باور ندارند و یکی از کشمکشهای ما با این افراد و رجال سیاسی همین است. مقام معظم رهبری حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای نیز دراینباره میفرمایند: «دشمن به هیچ چیزی قانع نیست خیال نکنید که اگر امتیازی را به او دادید سر جایش مینشیند بلکه دنبال امتیازات بعدی است». همین مطلب را نیز برخی نمیفهمند و لذا میگویند که ما با آمریکاییها باید کنار بیاییم حتی خیال میکنند آب و نان ما نیز دست آمریکاییها است و آنها باید مشکلات اقتصادی ما را حل کنند. تاکیدات مقام معظم رهبری بر اقتصاد مقاومتی نیز برای همین است که اینها بفهمند در اشتباه هستند. همانطور که آیت الله بهجت می فرمایند دشمن نوکر مطلق میخواهد یعنی میخواهد کشورهای اسلامی دربست عبد و عبید آنها باشند و لذا با گرفتن چند امتیاز قانع نمیشوند، این نشانگر بینش سیاسی و دشمنشناسی ایشان است.
یکی از مهمترین وظایف ما تولی و تبری یعنی دوستشناسی و دشمنشناسی است. از دشمن اول همۀ ما که شیطان رجیم است و قسم خورده تا ما را گمراه کند تا شیاطین انس؛ خداوند در قرآن دو نوع شیطان را معرفی میکند یک شیطان جن که شما آنها را نمیبینید و آنها شما را میبینند و نوع دیگر شیطان انس که قرآن چندبار به آن اشاره کرده است. مقام معظم رهبری مکررا تاکید کردهاند که آمریکا دشمن ماست؛ دشمنشناسی یک وظیفه است همچون صدراسلام که اگر کسی ائمه و دشمنانش -بنیامیه و بنیعباس- را نمیشناخت نشان از ضعف ایمانش بود. باید از یک سو «قل هو الله احد» و از سوی دیگر «قل یا ایها الذین الکافرون» را مورد توجه قرار دهیم؛ یعنی باید در مقابل دشمن بایستیم و در مقابل دوست و ولیامر خود تسلیم باشیم که متاسفانه خیلیها این اعتقاد را ندارند و دشمن را به دوستی برمیگزینند. به شما علیالخصوص آقایان علما سفارش میکنم آیاتی را که در قرآن درباره برخورد با دشمن آمده است بخوانید؛ خداوند میفرماید: «کسی را که دشمن من و دشمن شماست به دوستی نگیرید» که مصداق آن آمریکا و اسرائیل هستند اما برخی گویا به دشمنی اینها شک دارند که این نشان از ضعف ایمان و عدم بلوغ سیاسیشان است و یا شاید مغرضاند و یا سرسپرده و جیرهخوارند و آب در آسیاب دشمنان میریزند. کسانی که پنهانی میروند و با آنها قول و قرار می گذارند بدانند خداوند میفرماید میدانم چه میکنید. این آیات تا قیامت به قوت خودش باقی است و اختصاص به زمان و مکان خاصی ندارد و هشدار میدهد که اگر یک عده را میفرستید آمریکا و قول و قرار میگذارید خدا از آن آگاه است؛ ای کاش اینها این چیزها را میفهمیدند.
آیت الله بهجت در باب امامشناسی میفرمایند: «امام زمان در همین نقطه که نشسته است بر آسمان و زمین اشراف دارد»؛ یعنی بر منی که اینجا نشستهام و صحبت میکنم و شمایی که استماع میکنید و به همه اشراف دارد. امام علی(ع) در نهج البلاغه میفرمایند: «من به راههای آسمان آشناتر از راههای زمین هستم». من در این عصر پنجشنبه که شب جمعه در پیش است و در این ماه شعبان از خدا میخواهم به حق حضرت ولیعصر(ع) ایمان ما را به خودش، پیغمبر(ص)، امام زمان(عج) و ائمه(ع) زیاد کند تا ما باورمان شود که تحت نظر هستیم. قرآن کریم در جایی دیگر میفرماید ما ملائکه را به عنوان محافظ و نگهبان شما مامور کردهایم. اینها کرام الکاتبین هستند؛ میدانند شما چه میکنید و مینویسند و حتی از دنیا عکسبرداری می کنند. ما خیلی غافل هستیم، آدم اینها را بداند و هر کار دلش میخواهد انجام دهد؟ علاوهبر خدا و ملائکه، ائمه و اولیای الهی نیز بر کار ما اشراف دارند. ماه مبارک شعبان بهخصوص شب نیمهشعبان را قدر بدانید که همچون شب قدر بزرگ است؛ آماده باشید تا با دعا و توسل حداکثر بهرهمندی را از این شب عزیز داشته باشید. از خواندن مناجات شعبانیه در این شب غافل نمانید؛ مناجات عجیبی است نور از این مناجات متبلور است. اینها توصیههای این عزیز از دست رفته ما آیتالله بهجت است.
سلام بر آیتالله بهجت، سلام بر شهر فومن زادگاه آن بزرگوار، سلام بر رهروان راه آن حضرت؛ افتخاری خداوند نصیب شما کرده است که این مرد از این سرزمین برخواسته است. توصیه میکنم به شهر قم سفر کنید و ضمن زیارت حضرت معصومه(س) بر مزار مطهر آیتالله بهجت حاضر شوید و خدا را به حق ایشان قسم دهید؛ بنده نیز همین کار را میکنم چرا که ایشان از امامزاده کمتر نیست؛ تنها فرق آن این است که امامزاده از نظر نسب منتسب به امام است و ایشان این نسبت را ندارد ولی از نظر معنوی از اولاد واقعی ائمه(ع) است، فرزند و دست پرورده آنهاست.

حرفهای زیادی برای گفتن دارم و خداوند را شاکرم که این توفیق را داد که در این مراسم باشم البته باورم نمیشد با وضعیتی که پیش آمده بود بتوانم به این مراسم برسم که الحمدالله خدا این نعمت و فرصت را به من داد. هر چقدر میتوانید گوشتان به بیانات مقام معظم رهبری باشد؛ بدانید کسی که این نظام را حفظ کرده، دشمن را سر جایش نشانده، ذلیل کرده و همچنان در مقابل دشمنان مردانه مقاومت میکند مقام معظم رهبری هستند. با همراهی شما ایشان در جبهههای مختلف ایستادهاند و از مردم سوریه، عراق، بحرین و فلسطین حمایت میکنند. اگر تلاشها و مجاهدتهای ایشان نبود مطمئن باشید عراق و سوریه تاکنون اشغال شده بودند و غزه به طور کلی از دست رفته بود؛ ببینید چه کار ارزشمندی در حال انجام است. اما در داخل شیاطینی هستند که کارها را مختل میکنند، ضد فرمایشات مقام معظم رهبری حرف میزنند و عمل میکنند. مثلا ایشان مطلبی در مورد زبان انگلیسی میگوید و بلافاصله برخی واکنش نشان میدهند؛ از این افراد باید پرسید این مقام را از کجا دارید؟ چه کسی حکم شما را تنفیذ کرده است؟ که اگر نکرده بود شما در این مقام نبودید.
ولایت فقیه محور ارکان جموری اسلامی است که مجلس، دولت و قوۀ قضائیه حول این محور میچرخند، معنی ندارد افرادی سیاستهای دیگری را دنبال کنند و باعث خوشحالی دشمنان شوند. باید ببینید که از حرفهایتان چه کسانی خوشحال و یا ناراحت می شوند؛ اگر دیدید دشمن خوشحال است پس بدانید شما دارید برای دشمن کار میکنید و اگر دیدید بچههای حزب اللهی ناراحت شدند بدانید که دارید از نظام فاصله میگیرید و راهتان را جدا کردهاید.
مقام معظم رهبری اصرار زیادی بر اقتصاد مقاومتی دارند و چاره کار را در این میدانند که خودمان آب و نانمان را تهیه کنیم و گدای غرب نباشیم. کشاورزی و صنعت ما باید فعال شود و ما قادر به این کار هستیم؛ خداوند به اندازۀ کافی منابع زیرزمینی و روی زمینی به ما داده است که اگر درست استفاده کنیم از احتیاجات ما زیادتر خواهد بود و نسلهای آیندۀ ما نیز بینیاز خواهند شد. مرد میخواهد که نیروهای انسانی را به کار بندد، معادن را استخراج کند، مغزهای متفکر را به کار گیرد و اقتصاد را به دست مردم بسپارد. اگر این کارها انجام شود از خارج بینیاز میشویم حتی اگر در چاههای نفت را ببندیم باز هم آب و نانمان فراهم است. باید سیاستگذاری صحیح انجام شود، اگر میخواهیم تولید و اشتغال افزایش یابد باید جلوی قاچاق را بگیریم، این همه جنس قاچاق وارد این مملکت میشود چرا جلوی آن گرفته نمیشود؟ واقعا نمیتوانیم با قاچاق مبارزه کنیم؟ جواب این سوال را من نمیدانم!
در هر صورت توصیۀ من به شما این است که به بیانات مقام معظم رهبری گوش سپارید و تحلیل کنید که مخاطب سخنان ایشان کیست؛ آنجا که به جاهلیت گذشته و حال اشاره میکنند منظورشان از جاهلان حال چه کسانی هستند؟ جاهلیت امروز آمریکا، اسرائیل و فرهنگ غربی است که سعی دارند ما را از مسیر روشن انبیاء منحرف کنند. معلمان باید در مدارس به دانشآموزان که قلبهای پاکی دارند مسائل روز را آموزش دهند و جملاتی از بیانات رهبری را برای آنها بازگو کنند؛ این وظیفۀ معلم است. خطبای نمازجمعه نیز باید بیانات مقام معظم رهبری را دنبال کنند، مردم عزیز و مسلمان ما که در صفوف نمازجمعه نشستهاند باید این مسائل را در خطبه دوم بشنوند.
جملهای در یکی از کتابهای آیتالله بهجت نوشته شده بود؛ یکی از دوستان از زبان ایشان شنید که در صبح و شام برای امنیت خودتان دعای «اللّهُمَّ اجعَلنِی فِی دِرعِکَ الحَصِینَهِ الَّتِی تَجعَلُ فِیهَا مَن ترِید» بخوانید. مطلب دیگری ایشان بیان کردهاند که نشانگر بینش سیاسی ایشان است؛ میفرمایند: «در زمانی که انگلیسیها برای اشغال عراق اقدام کرده بودند، میخواستند که مردم به نفع آنها با دولتشان، عثمانی بجنگند؛ به همین دلیل تصمیم گرفتند که از یکی از علما فتوا بگیرند. یک کاردار انگلیسی در حالی که یک کلت هم به نشانۀ تهدید به همراه داشت خدمت آیتالله یزدی رسید و از ایشان خواست فتوا دهند تا بر مردم واجب شود که در مقابل دولت عثمانی بجنگند و به نفع انگلستان این دولت را براندازند. ایشان قدری فکر کرد سپس دستش را روی گردنش گذاشت و به نشانه مرگ کشید» یعنی من حاضرم گردنم را بزنید و خونم را بریزید ولی فتوایی برخلاف اسلام و مسلمین نمیدهم؛ یعنی باید در مقابل دشمن ایستاد، حتی از جان و مال خویش گذشت و اسلام و نظام را حفظ کرد. این نظام اسلامی باید حفظ شود و البته در درجۀ اول خداوند و امام زمان(عج) و سپس مردم حافظ این نظام هستند. نظامی که این همه خون شهید پایش ریختۀ شده باید حفظ شود و نباید گذاشت خون پاک شهدا توسط آمریکا، اسرائیل و دشمنان داخلی و خارجی پایمال شود.
ماه شعبان است ماه پیغمبر که شبها را عبادت میکردند و روزها را روزه می گرفتند؛ خدایا به حق مولودهای این ماه از امام حسین(ع) و امام سجاد(ع) تا حضرت ولیعصر(عج) در این شبجمعه همۀ حاجتهای ما را روا کن. خدایا گناهان ما را به حق فاطمه زهرا(س) و پدر و همسر و فرزندانش و به برکت ماه شعبان بر ما ببخش. خدایا اموات ما را رحمت کن و قبرشان را در این شبجمعه نور باران گردان. خدایا فرج امام زمان(عج) را برسان و ما را از یاران و انصارش مقرر فرما. خدایا مقام معظم رهبری را با عزت و قدرت و سلامت تا ظهور آن حضرت مستدام بدار. خدایا دشمنانش را ذلیل و دوستان و یارانش را عزیز کن. خدایا به این مردمی که اینگونه ارادتمند علما و بزرگان دین هستند، به آنها احترام می گذارند، مراسم برگزار میکنند و عشق میورزند خیر دنیا و آخرت عطا بفرما. خدایا شر دشمنان را از سر مسلمانان هر چه زودتر کوتاه بگردان. خداوندا عاقبت همۀ ما را ختم به خیر بفرما.