علم واچینی بقعه شاه شهیدان، نکوداشت علویان گیلان و مازندران

آیین سوگواری علم واچینی شاه شهیدان را می توان یادواره و نکوداشت هوشمندانه یاد و خاطره علویان گیلان و مازندران دانست.

 این مراسم خاص و باشکوه را می توان یادواره و نکوداشت راه و روش هوشمندانه علویان و نشانی از وفاداری به خاندان عصمت و طهارت گیلانیان ذکر کرد که به عشق و یاد شهیدان کربلا از گذشته ها همچنان حفظ شده و در دو دهه گذشته ابعاد وسیعتری به خود گرفته است.

مراسم سوگواری علم واچینی، آیین زیبایی است که به یاد امام حسین (ع) و شهدای کربلا در شهادتگاه دو امام زاده هادی و محمد منتسب به فرزندان امام سجاد هر ساله دریکی از جمعه های اواسط مرداد ماه در روستایی کوهسانی و دور دست در عین حال خوش آب و هوای شاه شهیدان برگزار می شود.

استان گیلان 900 بقعه متبرکه دارد که به اعتقاد گیلانیان عموم این بقاع از علویان و فرزندان امامان معصوم محسوب می شوند که از جور خلفای اموی و عباسی گریخته و در مناطق دیلمستان و یا طبرستان پناه آورده بودند.

در تمامی این امام زادگان مراسم خاص مذهبی در روزهایی از ایام سال برگزار می شود ولی آیین علم واچینی شاه شهیدان که بزرگترین آیین سوگواری شیعیان در گیلان محسوب می شود، جایگاه ویژه ای در بین این بقاع دارد.

آیین علم واچینی شاه شهیدان در واقع معادل عاشورای محرم است که پس از 10 روز علم بندی در روز دهم آن را با برگزاری مراسم با شکوهی سینه زنی و نوحه خوانی که کاملا رنگ و بوی شیعی دارد، برگزار می کنند.

مردم روستاها و جنگل نشینان مناطق اطراف و ساکنان بومی و دائمی که به شیخان معروف هستند؛ از برپا کنندگان اصلی این آیین بشمار می روند و خیل عظیم جمعیت شهری و روستاهای رودبار ، لاهیجان ، رشت ، سیاهکل ، لاهیجان ، رودسر، لنگرود ، روستاهای دیلمان ، پیرکوه ، رحمات آباد و عمارلو از دور و نزدیک چون طواف کنندگان کعبه در این روز خود را به آنان می رسانند تا شور و هیچان حادثه کربلا را بار دیگر زنده کنند.

از جلوه های این مراسم بستن پارچه های قرمزی و سبز به یاد و خاطره شهادت شهدای کربلا به عنوان نماد مظلومیت و شهادت است که به رسم تبرک پس از پایان علم واچینی (بازکردن ) برای برآوردن حاجت بین مردم توزیع می شود.

روز علم واچینی روز موعودی مناطق دیلمان، رحمت آباد ، بلوکات و خورگام و جیرنده است. در این روز همه انگار به شوق زیارت کعبه از خانه هایشان بیرون می روند و دست از کار و تلاش بر می دارند و لباس های تازه و رنگارنگ می پوشند و نیرویی معنوی آنها را به سوی زیارت شاه شهیدان می کشاند.

در این روز شعف و نشاط و احساسی توأم با غمناکی در وجود آنان درهم آمیزد و همه قطره ها دریا می شوند و به اقیانوس مواج جمعیت می پیوندند.

در کنار غلغله زوار ، بازار یک روزه که از بازاریان شهرهای اطراف و حتی استان های همجوار تشکیل می شود و روستاییان دور و نزدیک در این روز علاوه بر برآورده کردن نیازهای معنوی و زیارت می توانند نیازهای مادی خود را نیز برآورده نمایند .

همه زوار این حرم می شوند و از چند روز قبل از مراسم سنتی و دینی علم واچینی ، چادرهایشان را بر دوش می کشند و به این سرزمین موعود و زیبا می آیند تا در مراتع زیبا و سرسبز روستای زیبای شاه شهیدان به امید صبح علم واچینی چادر بر پا کنند.

در روز علم واچینی جاده های خاکی و سنگلاخی دیلمان به شاه شهیدان و توتکابن به شاه شهیدان و مسیرهای منتهی به این دو جاده از جاده های شلوغ استان می شوند.

این روستای کوچک و آرام دل کوهستان سرد ناگهان به شهری و بازاری بزرگ تبدیل می شود ، چادرهای رنگارنگ ناگهان در میان چمن های سبز سر بر می آورند و دودهای ناشی از کباب فضای صحرای شاه شهیدان را پر می کنند و شما در میان غلغله زوار چون قطره ای در دریا گم می شوید.

در بعد از ظهر با برگزاری مراسم ویژه و سینه زنی و نوحه سرایی مراسم علم واچینی پایان می یابد و بتدریج سکوت و آرامش بر کوهستان حاکم می شود.

اما روز بعد از علم واچینی زباله های انبوه در مراتع سبز و زیبای اطراف شاه شهیدان ، پر شدن سرویس های بهداشتی و آلودگی های ناشی از قصابی های روز علم واچینی و بوی ناشی از امحا دام ها که رها شده، آثاری هستند که برای مردمان شاه شهیدان باقی می ماند.

پس از روز علم واچینی بومیان منطقه می مانند با روزهای تنهایی کوهستان، با محرومیت هایشان و با جاده های سنگلاخی، با روزهای بارندگی گل آلود و با پاییز سرد و زمستان های سرد.

رییس هیات امنای شاه شهیدان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا می گوید: خواسته های حدود 45 خانوار ساکن دائمی روستای شاه شهیدان، زوار و گردشگران این منطقه ، نداشتن جاده ای مناسب، آب لوله کشی و کمبود سرویس های کافی بهداشتی بخصوص برای روز علم واچینی است.

ˈداریوش شهیدانی مقدمˈ گفت: از یک سال قبل سه چشمه این روستا با همکاری مردم و شرکت آب و فاضلاب روستایی گیلان بهسازی شده و عملیات لوله کشی حدود 9 کیلومتر انجام گرفته که شامل 80 درصد کار می شود ولی این طرح نیمه کاره رها شده است.

وی افزود: مسجدی در این بقعه با 90درصد کمک اهالی، دوستداران امام زادگان و خیرین در حال ساخت است که تاکنون 10 درصد بقیه نیز شامل اختصاص 50میلیون ریال توسط استانداری گیلان و بخشی نیز توسط اوقاف و امور خیریه استان پرداخت شده است.

وی می گوید: این بقعه در طول سال زوار دارد و هیات های کوهنوردی نیز از این مکان به قلعه درفک صعود می کنند ولی امکانات رفاهی این امام زادگان پاسخگو نیست.

وی از دیگر خواست های مردم این منطقه را نیمه کاره ماندن آسفالت جاده مسیر رحمت آباد به شاه شهیدان به طول چهار کیلومتر مسیر روستای گلنگش به شاه شهیدان ذکر و بر ضرورت اهتمام مسوولان و دستگاه های متولی برای رفع این مشکل تاکید کرد.