از تجمعات سنتی به میدان اثرگذاری؛ آسیب‌‌شناسی محتوایی و راهکارهای تقویت تجمعات شبانه در جنگ ترکیبی

تجمعات شبانه مردم مانند جلسات مذهبی و محافل حمایتی، در فرهنگ سیاسی و اجتماعی ما، پتانسیل‌های عظیم دارند. این تجمعات در واقع رگ‌های جاری ارتباط مردم با حاکمیت و نظام هستند. لازم است در چند محور به بررسی و تحلیل جوانب این اقدام مقدس بپردازیم:

محور اول: اهمیت تجمعات شبانه در حمایت از میدان

این تجمعات، در واقع پایگاه عملیات برای هر تحولی هستند. چرا که:

اولا: تجمعات شبانه، یک سرمایه عاطفی هستند، که تولید انرژی و روحیه می‌کنند. وقتی مردم در کنار هم جمع می‌شوند، احساس تنها نبودن می‌کنند و این باعث تقویت اراده برای حمایت از میدان، رهبری و مقاومت در برابر دشمن می‌شود.

ثانیا: در عصر جنگ نرم، تجمعات حضوری، سریع‌ترین کانال و راه برای انتقال پیام‌های استراتژیک به توده‌های مردمی است. چون اعتماد در حضور فیزیکی بیشتر از فضای مجازی است.

محور دوم: آسیب‌شناسی و آسیب‌های کلی این تجمعات

بدون شک هر تجمعی اگر مدیریت اثرگذاری نشود، دچار آسیب می‌شود:

۱- تغییر هدف و یا انحراف از مقصد: تبدیل شدن تجمعات، از هدف استراتژیک به عادات سنتی (یعنی مردم جمع شوند، اما نه برای تحول، بلکه فقط برای یک روال همیشگی). این اولین آسیب است.

۲- تضاد با نیازهای نسل جدید: اگر فرم و محتوای تجمعات با نیازهای جوانان سازگار نباشد، این جلسات تبدیل به جزیره‌هایی تک‌بعدی می‌شوند، که فقط یک طیف خاص (سالمندان یا سنتی‌ها) در آن حضور دارند.

۳- ناکارآمدی در خروجی: تجمعی که فقط با شور و شعار تمام شود و هیچ تکلیف عملی یا نتیجه میدانی به دنبال نداشته باشد، بعد از مدتی باعث فرسودگی مردم می‌شود.

محور سوم: آسیب‌های سخنرانی‌ها در این تجمعات

سخنرانی، پیام این تجمعات است. سخنرانی می تواند کاربردی باشد، و می توان غیرکاربردی باشد.

الف) سخنرانی (تعیّنی) یعنی غیرکاربردی:

سخنرانی‌های کلی و انتزاعی و صحبت‌های طولانی؛ درباره مفاهیمی که در جامعه کاربرد عملی ندارند.

سخنرانی با زبانِ تکلف‌آمیز و قدیمی؛ یعنی استفاده از ادبیاتی که با زبان امروز مردم (به خصوص جوانان) سازگار نیست و باعث فاصله گرفتن مخاطب می‌شود.

سخنرانی با رویکرد تأیید همه شرایط؛ بطوری که فقط می‌گوید «همه چیز خوب است» و بر مشکلات دست نمی‌گذارد. این کار باعث می‌شود مردم احساس کنند سخنران از واقعیت‌ها بی‌خبر است.

سخنرانی‌های طولانی و خسته‌کننده؛ که رعایت زمان را نمی کنند و به روانشناسی مخاطب، توجه ندارند.

ب) سخنرانی (تعیینی) یعنی کاربردی:

سخنان کاربردی، سخنی است که باید از نظریه به عمل برسد. یعنی به جای اینکه سخنران فقط بگوید باید مقاوم باشیم، باید بگوید در برابر جنگ ترکیبی، دقیقا چه کاری باید انجام بدهیم. سخنرانی های کاربردی:

در سخنرانی کاربردی، زبان همدلی و صادقانه باید موج بزند. مثلا اعتراف به برخی مشکلات واقعی، صحبت با زبانی است که مردم احساس کنند سخنران یکی از آن‌ها است.

سخنرانی باید دارای یک ساختار هدف‌محور باشد. یعنی هر سخنرانی باید یک پیام کلیدی و یک تکلیف ونتیجه عملی داشته باشد.

سخنران کاربردی باید بتواند، تحلیل گر شرایط جامعه و واقعیت‌های روز باشد، تا بتواند مسائل روز را با دیدگاه دینی گره بزند.

محور چهارم: راهکارهای تقویت و برطرف کردن آسیب‌ها

برای این که تجمعات، یک تیغ هجومی بر جنگ ترکیبی دشمن باشند. این تجمعات را باید تقویت کرد. راهکارهای تقویت و برطرف کردن آسیب‌ها، می تواند موارد ذیل الذکر باشد:

۱- روش و متد انتخاب سخنران باید تغییر کند. یعنی به جای اینکه انتخاب سخنران بر اساس شهرت یا سنت باشد، باید بر اساس توانایی اثرگذاری و شناخت جامعه باشد (یعنی باید کاربردی باشند).

۲- باید فرمت و ترکیب سخنرانی متنوع باشد. یعنی از روش های گفت‌وگوهای تعاملی، پرسش و پاسخ، و ابزار های بصری و تصویری استفاده شود.

۳- تجمعات در واقع باید با میدان عملیاتی، اتصال داشته باشند. یعنی تجمعات نباید فقط در مسجد یا خیابان باقی بمانند، بلکه باید خروجی آن‌ها به تیم‌های عملیاتی درمیدان، محله‌ها و فضای مجازی، تبدیل شود.

۴- ایجاد یک سیستم نظارت و ارزیابی بر محتواها لازم است، تا با بررسی، روشن شود که این سخنرانی‌ها، چه تأثیری بر رفتار مردم گذاشته است.

سخن پایانی

تجمعات شبانه در حقیقت، بستر هستند و سخنران، محتوا است. اگر بستر(تجمع) درست و عالی باشد اما سخنرانی ناکارآمد و غیرکاربردی باشد، نتیجه، ناکارآمدی کل سیستم است. برای اینکه این تجمعات در حمایت از میدان مؤثر باشند، باید از وضع تعیّنی (که فقط جمع شدن بر اساس عادت است)، به وضع تعیینی (جمع شدن برای یک هدف مشخص عملیاتی) منتقل شوند. این دقیقا همان تحول کارآمدی است که حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، به دنبال آن هستند. یعنی: مبلّغ باید از یک سخنران به یک راهبر جامعه تبدیل شود.

عزت‌اله معتمد، ۶ شهریور ۱۴۰۵